Merhaba, Yabancı!

Burada yeni gibi görünüyorsunuz. Eğer katılmak istiyorsanız düğmelerden birine tıklayınız.

Kategoriler

  • 976 Tüm Kategoriler
  • 31 Duyuru - Öneri
  • 292 Tartışmalar
  • 191 Kavramlar
  • 11 Serbest Stil
  • 16 Klasikler
  • 422 Tanıtımlar
  • 13 Sözlük Hakkında

Katılımcı Sözlük Çeşitlerinden Tematik Sözlük Olarak Feminist Sözlük

0
Temmuz 2017 düzenlendi kategorisi Sözlük Hakkında
Katılımcı sözlük, sözlükten esinlenilerek oluşturulmuş ve etkileşime dayanan, bir internet projesidir. Katılımcı sözlüklerde, üyeler çeşitli kavramlar hakkında tanım (entry) adı verilen yorumlar yazmaktadır. 15 Şubat 1999'daki ilk entry "pena" ile açılan Ekşi Sözlük'ün yazılımı ve tasarımı ile internet dünyasında bir ilktir. Belirli bir konu hakkında basit bir şekilde başlık açıp, entry girebilmeyi sağlayan oluşum bilginin düzenli ve kolay ulaşılabilir olmasını sağlamıştır. Günümüzde yaklaşık 700.000 sözlük yazarı, 7.000.000 okuyucu kitlesi bulunmaktadır.

Zamanla popülerleşen Ekşi Sözlük'e yazar alımları bir zamandan sonra belirli bir sıra dahilinde yapılmaya başlanmış ve kısıtlanmıştır. Bunun üzerine klon olarak tabir edilen Ekşi Sözlük benzeri sözlükler açılmaya başlanmıştır. Bu ilk klonları takiben her yıl katılımcı sözlükler açılmaya devam etmiştir. 2008 yılına dek 88 klon sözlük açılmıştır. Zamanla sosyal medyanın en önemli Türkçe kaynakları olan sözlükler hâlâ popülerliğini korumaktadır.

Bu tür oluşumlarda her bir üye, siteye yazarak katkıda bulunduğundan "yazar" olarak adlandırılırlar. Sözlüklerin forumlardan farkları forumların belirli bir konuya has, kısıtlandırılmış konular içermesi ve kişilerin subjektif görüşlerine daha çok yer vermesidir. Katılımcı sözlükte ise bir konu kısıtlaması söz konusu olmadığı gibi, subjektif ve spekülatif bilgi içermemeye olan yatkınlık forumlardan daha fazladır. Ancak bu Vikipedi'de olduğu gibi salt ansiklopedik bilgi demek değildir. Yazarlar kendi görüşlerini bir takım gerçeklerle birlikte açıklayarak tanım girebilirler. Bu, aynı zamanda bir konu hakkında değişik görüşlerin ortaya konularak bir görüş çeşitliliği oluşturmasına yol açar.

Genel Kurallar
Sözlükler temel olarak Türkiye anayasasına uymak zorundadır. Bunların yanında her sözlüğün kendi iç yapılarına uygun olarak koydukları format adı verilen kurallar vardır. Başlığa girilen ilk enrty'nin tanım olması, entry'lerin genel anlam ifade etmesi ve bir entry'nin diğer bir entry'e cevap verecek biçimde yazılmaması çoğu sözlüğün uyguladığı kurallardır. Ancak bu kurallar her sözlükte uygulanmayabilir. Örneğin İnci Sözlük benzeri formatsız sözlüklerde bu kurallara yer verilmez. Bunların yerine yalnızca siyasî, dinî konulardan uzak durmak ve Türkiye anayasasına uygunluk kıstas alınır.

Katılımcı Sözlük Çeşitleri
Katılımcı sözlüklerin içerik bakımından üç farklı çeşidi vardır. Bunlar genel ve tematik sözlükler ile üniversite sözlükleridir.

1. Genel Sözlükler: Genel sözlükler başını Ekşi Sözlük'ün çektiği ve Ekşi Sözlükvari bir işleyişe sahip olan sözlüklerdir. Her konuda görüş bildirilen ve konu sınırı olmayan bu sözlüklerin en önemli örnekleri Ekşi Sözlük, Uludağ Sözlük, İTÜ Sözlük ve İnci Sözlük'tür.

2. Tematik Sözlükler: Tematik sözlükler yalnızca belli bir alan odaklanmış ve konu sınırlaması bulunan sözlüklerdir. Feminist Sözlük, Siyasi Sözlük ve Sinema Sözlük gibi örnekleri bulunan bu interaktif sözlüklerin olumlu yönü belli konuların tek bir yerde yoğunlaşmış olmasıdır.

3. Okul sözlükleri: Okul sözlükleri, yapı bakımından genel sözlükler kategorisine girmesine karşın çoğu üyesinin o okula bağlı olması nedeniyle ayrı bir kategoride listelenmektedir. Bu sözlüklerin en büyük avantajı o okulla ilgili bilginin yoğunluğudur. İlgili okulun rektör, dekan, ders, yerleşke, ders geçme sistemi, hocalar, fakülteler gibi bilgilerine erişim kolaylığı bu sözlükleri popüler kılmaktadır. Okul sözlüklerinin ilki olan İTÜ Sözlük, İstanbul Teknik Üniversitesi öğrencilerince 1 Mart 2004 tarihinde açılmıştır. Ardından 30 Aralık 2005'te Uludağ Üniversitesi öğrencileri tarafından Uludağ Sözlük açılmıştır.

Yasal Sorunlar
Sözlükler zaman zaman içeriklerinden dolayı Türkiye anayasasına tezat düşebilmekte ve bu durumlarda da sözlüklere dava açılmaktadır. En çok dava açılan sözlük ise Ekşi Sözlük'tür. Ekşi Sözlük şimdiye dek birçok kez içeriği nedeniyle mahkemeye verilmiştir. Sözlüğe açılan ilk dava 2006'da esrar başlığında yer alan içerikten dolayı olmuştur. İstanbul Emniyet Müdürlüğü bu içeriğin gençlere uyuşturucuyu özendirdiği gerekçesiyle şikayette bulunmuş ve sözlüğe erişim engellenmiştir. Bu ilk erişim engelinin ardından iki kez daha sözlüğe engel uygulanmış ancak tüm bu erişim engelleri daha sonradan kaldırılmıştır. Katılımcı sözlüklerle ilgili yaşanan son yasal sıkıntı ise 21 Haziran 2011 tarihinde gerçekleşmiştir. Yine Ekşi Sözlük'ün içeriğiyle ilgili olan bu süreçte sözlüğe erişim engellenmemiş fakat otuz beş yazar manevi değerlere hakaret ile suçlanmış ve ifadeye çağrılmıştır.

Genel Kavramlar
Sözlükler zamanla kavramlara kendi anlamlarını yüklemiş ve bu kavramlar katılımcı sözlüklerde bir kalıp haline gelmiştir. Bu kavramlar şu şekildedir.

Başlık: Her bir konu için ayrı açılan dizinler.
Tanım: Başlığı açan kişinin başlığı veya başlıkta yer alan durumu açıkladığı entry. Tanımlar başlığın ilk entry'si olurlar.
Entry: Başlıkların altına girilen yorumlar.
Ukte: Yazarların ilgili başlığı başka bir yazarın açması için istek sunması.
Bkz: Bir entry'de yazan cümleyi başlığa yönlendirmek. Bir entry'de bakınız verildiği takdirde o cümle otomatik olarak bakınız verilen başlığa yönlenir.
Spoiler: Enrty'de yazan bilginin bir kısmını gizlemek amacıyla kullanılan seçenek.
Taslak: Yazılan entry'i yayına almak yerine kaydederek saklamaya yarayan seçenek.
Sol frame: Sözlükte yer alan tüm başlıkların listelendiği kaydırmalı çerçeve. Bazı sözlükler sol frame'i kaldırmışlardır.
Top frame: Sözlüğün kontrolünü sağlayan tüm butonların bulunduğu alan.
Bottom: Genellikle sözlük açıklamalarının yer aldığı alt bölüm.
Klon: Ekşi Sözlük haricindeki tüm katılımcı sözlüklere hitap biçimi. Bu sözlükler temelde Ekşi Sözlük'ün yazılımını kullandıkları için bu şekilde adlandırılırlar.
Format: Sözlükte uygulanan kurallar bütünü.
Çaylak: Formatlı sözlüklerde yeni üye olan kullanıcılara verilen unvan. Çaylaklık süresi boyunca formata uygun davranan üyeler yazarlığa terfi ederler. Çaylakların yazdıkları entry'ler yalnızca yönetim tarafından görülebilir. Formatsız sözlüklerde çaylaklık yoktur.
Yazar: Çaylaklık dönemini başarıyla tamamlayan kullanıcılara verilen unvan. Yazarın entry'lerini herkes görebilir.
Admin: Sözlüğün en üst düzey yöneticileri. Administratör sözlüğün kurucusudur.
Moderatör: Yazarları denetleyen ve formata uymayan entry'leri silen görevliler.
Gammazlamak: Formata uymayan entry'leri moderatörlere bildirmek. Bizdeki karşılığı "Bunu Bildir!"

Kaynak: Vikipedi
Yorum yapmak içinOturum Açın yada Kayıt Olun .